Ինչպես արդեն գիտեք, Երկիր մոլորակը պտտվում է և իր առանցքի, և Արեգակի շուրջը: Իր առանցքի շուրջ պտտվելը ակնառու կարող եք տեսնել նրա մոդելի’ գլոբուսի օրինակով:
Երկրի վրա տեղի ունեցող որոշ երևույթներ բացատրվում են Երկրի’ իր առանցքի շուրջ պտույտով: Օրինակ’ գիշերվա և ցերեկվա հերթափոխումը: Երկիրը լուսավորվում է Արեգակից: Եվ քանի որ այն գնդաձև է, բնականաբար միաժամանակ ամբողջապես չի կարող լուսավորվել: Լուսավորվում է այն մասը, որն ուղղված է դեպի Արեգակը: Բայց քանի որ այն պտտվում է իր առանցքի շուրջ, ուստի նրա բոլոր կողմերը հերթականությամբ ուղղվում են դեպի Արեգակն ու լուսավորվում: Պտույտի այդ պահին Արեգակին ուղղված կողմում կլինի ցերեկ, իսկ հակառակ կողմում’ գիշեր: Բնականաբար ցերեկն ու գիշերը հերթափոխում են միմյանց:

Իր առանցքի շուրջը Երկրի պտույտն անվանում են օրական պտույտ, իսկ Արեգակի շուրջը’ տարեկան պտույտ:
Այդպես են կոչվում, որովհետև Երկիրն իր առանցքի շուրջը մեկ լրիվ պտույտը կատարում է մեկ օրում (24 ժամում), իսկ Արեգակի շուրջը’ մեկ տարում: Տարվա տևողությունը 365 օր 5 ժամ 48 րոպե 46 վայրկյան է: Այն ուղին, որով շարժվում է մոլորակը, կոչվում է ուղեծիր։ Այլ կերպ ասած’ դա նրա հետագիծն է: Արեգակի շուրջը Երկրի պտտման ուղեծիրն ունի ձվածրի տեսք:

Երկրի տարեկան պտույտով է պայմանավորված նաև տարվա չորս եղանակների (գարուն, ամառ, աշուն, ձմեռ) կանոնավոր հերթափոխը:
Ուշադրություն դարձրեք, որ Երկրի պտտման առանցքը միշտ մնում է թեքված նույն դիրքով: Երկրի շարժման ընթացքում նրա մակերևույթի տարբեր մասեր տարբեր չափով են լուսավորվում Արեգակից: Այն կիսագնդում, որով Երկիրն ուղղված է դեպի Արեգակը, ամառ է, իսկ մյուս կիսագնդում’ ձմեռ:
Հունիսի 22-ին հյուսիսային կիսագնդում լինում են ամենաերկար ցերեկը և ամենակարճ գիշերը, իսկ հարավային կիսագնդում’ ամենակարճ ցերեկը և ամենաերկար գիշերը: Դեկտեմբերի 22-ին հյուսիսային կիսագնդում լինում են ամենակարճ ցերեկը և ամենաերկար գիշերը, իսկ հարավային կիսագնդում’ հակառակը: Սեպտեմբերի 23-ին ու մարտի 21-ին գիշերվա և ցերեկվա տևողությունները հավասարվում են: Այդ օրերին Երկրի երկու կիսագնդերը հավասարապես են լուսավորվում Արեգակից ընկնող ճառագայթներով և հավասարապես ջերմություն ստանում:
Այլ է պատկերը բևեռներում. մարտի 21-ից մինչև սեպտեմբերի 23-ը (վեցամիս) Հյուսիսային բևեռում ցերեկ է, որը կոչվում է բևեռային ցերեկ: Այդ նույն ժամանակամիջոցում Հարավային բևեռում գիշեր է, որը կոչվում է բևեռային գիշեր:
Սեպտեմբերի 23-ից մինչև մարտի 21-ը Հյուսիսային բևեռում լինում է բևեռային գիշեր, իսկ Հարավայինում’ բևեռային ցերեկ:

Հարցեր և առաջադրանքներ`

1. Որն է համարվում օրական և որը` տարեկան պտույտ։

Օրականը դա 24 ժամն է իսկ տարեկանը դա երբ անցնում է 365 օր 5 ժամ 48 րոպե։

2. Ինչ է նշանակում ուղեծիր և ինչ տեսք ունի Երկրի ուղեծիրը։
Այն ուղին, որով շարժվում է մոլորակը, կոչվում է ուղեծիր և նա ունի ձվածրի տեսք:

3. Նշեք տարվա գիշերահավասարի օրերը։
Սեպտեմբերի 23-ին, մարտի 21-ին գիշերվա և ցերեկվա տևողությունները հավասարվում են։

4. Ինչպես կբացատրեք չորս տարին մեկ փետրվար ամսվա 29֊րդ օրվա ավելացումը և ինչպես են անվանում այդ տարին։
Մեկ տարին 365 օր 6ժ է, և չորս տարին մեկ այդ վեցերը գումարվում են և դառնում 24 ժ:

Доктор Айболит

1. Послушайте 1 часть сказки «Доктор Айболит»
2. Ответьте на вопросы.
   Ø Какие животные пришли лечиться к Айболиту?
   попугаем Карудо (который также выступает рассказчиком), собакой Аввой и совой Бумбой — отправляются в путь, им помогают Кит и Орлы.
   Ø Что сказала Айболиту лиса?
   Ой, меня укусила оса!
   Ø Что сказал Барбос?
   Меня курица клюнула в нос!
   Ø Что случилось с зайчиком?
   Он попал под трамвай
   Ø Как Айболит вылечил зайчика?
   Он пришил ему ножки,
   Ø Какую телеграмму принесли Айболиту?
   Что ихние дети заболели
   Ø Что случилось с животными в Африке?
    Айболит им давал лекарства а потом он их вылечил.
   3.    Каких домашних животных вы знаете?
   Собака, кошка, рыбы, попугай, черепаха.
   4.    Чем питаются эти животные?
   их кормят кормом
   5.    Напишите детенышей
   Корова – телёнок
   Коза – козлёнок
   Овца – ягнёнок
   Лошадь – жеребёнок
   Собака – щенок
   Кошка –  котёнок
   Свинья – поросёнок
   Утка – утята
   6.    Выберите одно домашнее животное и найдите интересную информацию о нем.
   
3. Домашняя собака была описана как самостоятельный биологический вид Canis familiaris Линнеем в 1758 году; в настоящее время данное научное название признаётся организациями, такими как Американское общество маммалогов^[2][3][4]. Некоторые источники (например, ITIS и MSW3) признают собаку подвидом волка (Canis lupus familiaris)^[5][6]. В русскоязычных письменных источниках слово «собака» в значении соответствующего животного встречается по крайней мере с 1475 года (начиная с грамоты князя Андрея Васильевича Меньшого Кириллову монастырю)^[7][8].
4. С зоологической точки зрения, собака — плацентарное млекопитающее отряда хищных семейства псовых.
5. Собаки известны своими способностями к обучению, любовью к игре, социальным поведением. Выведены специальные породы собак, предназначенные для различных целей: охоты, охраны, тяги гужевого транспорта и другого, а также декоративные породы (например, болонка, пудель).
6. При необходимости разграничения по полу употребляются термины «кобе́ль» (самец) и «су́ка» (самка); в обиходной речи — «пёс» и «собака» соответственно. Детёныши собаки называются щенками или кутятами.

1.   Ответьте на вопросы.
 
Ø Что сделали волки?
Они довезли Айболита до море.
Ø Кто помог Айболиту переплыть море?
Айболиту помог кит
Ø Что сказал кит?
Он сказал «Садись на меня, Айболит,
И, как большой пароход,
Тебя повезу я вперёд!»
Ø Что сказал орел?
Он сказал «Садись, Айболит, верхом,
Мы живо тебя довезём!»
Ø Как Айболит добрался до Африки?
Он добрался до Африки с помощью животных.
Найдите информацию в интернете о китах.

Киты — удивительные создания, огромные, действительно огромные, по при этом совершенно безобидные. По крайней мере, голубые киты. Истинный масштаб этих гигантов представить себе очень сложно даже по фотографиям — пока вы не увидите их вживую, вам вряд ли удастся прочувствовать величие этих созданий. Сезонная миграция китов — удивительное зрелище, привлекающее немало туристов в некоторые страны Океании.

https://www.youtube.com/embed/tkLKky8Y7Pg?version=3&rel=1&showsearch=0&showinfo=1&iv_load_policy=1&fs=1&hl=ru&autohide=2&wmode=transparent1.   Ответьте на вопросы.
Ø Что делали слоны и носороги?
И рыщут по дороге
Слоны и носороги
И говорят сердито:
«Что ж нету Айболита?»
Ø У кого болели животики?
у бегемотика болел живот.
Ø Какие болезни были у животных?
у них была оспа
Ø Что случилось с кузнечиком?
он вывихнуто себе плечико

2.   Составьте словосочетания
Айболит – умный (какой?)
Бегемотики – серые (какие?)
Слоны – большие (какие?)
Страусята – красивые (какие?)
Акулята – страшные (какие?)
Кузнечик – зеленый (какой?)

3. Вставьте пропущенные слова.
Ах, у её малюток,,
У бедных акулят,
Уже двенадцать суток
зубки болят!
И вывихнуто плечико
У бедного кузнечика;
Не прыгает, не скачет он,
А горько-горько плачет он
И доктора зовёт.

1. Выберите правильный вариант.

Что случилось с зайчиком?

А) его укусила оса

Б) его курица клюнула в нос

В) он попал под трамвай

2. От кого пришла телеграмма

А) от кузнечика

Б) от гиппопотама

В) от акулят

3. Что болело у кузнечика?

А) нога

Б) плечо

В) голова

4) Сколько суток болели зубки у акулят?

А) десять

Б) девять

В) двенадцать

5. Что сделал Айболит?

А) вылечил животных

Б) не вылечил животных

В) не поехал в Африку

1. Вставьте пропущенные слова.

И бежит Айболит к бегемотикам,
И хлопает их по животикам,
И всем по порядку
Даёт шоколадку,
И ставит и ставит им градусники!

Այս աշնան արձակուրդներին ես գնացել եմ բուսաբանական այգի։
Բուսաբանական այգին մի հսկա համալիր է, որտեղ աշխարհի գրեթե բոլոր ծայրերից ներմուծում են բուսատեսակներ: Մենք ընտանիքով սիրում ենք այցելել այդ այգին աշնանը: Եվ վերջապես այն նաև գիտական կենտրոն է, որտեղ հազվագյուտ բույսեր կան: Բուսաբանական այգին շատ մեծ նշանակություն ունի Երևանի համար։ Այնտեղ ես տեսա շատ սիրուն ծառեր և սկյուռիկներ,իսկ հետո ես հեծանիվ վարեցի։ Ես հավաքեցի սիրուն գույնզգույն տերևն էր։
Ինձ շատ է դուր գալիս բուսաբանական այգին։

Быстро пролетело лето. Оно всегда проходит быстро. Солнце спряталось в тучах. Да и светило оно уже не так сильно. И вот тогда на дереве проснулся самый нижний лист и почувствовал, что ему мало света. Пошевелился он на ветке и сказал тому листу, что над ним: „Подвинься немного, а то мне света не хватает”. А тот ему отвечает: „Ты что, не видишь, что у меня его тоже мало?” Тут вмешались соседние листья и закричали верхним: „Эй, вы, верхние,  до нас свет не доходит!” А те им в ответ:„Успокойтесь! Вы там внизу ничего не видите, а нам сверху видно, что осень пришла!Теперь света всем мало будет”. Не поверили этому нижние листья и стали кричать ещё сильнее. Верхние листья от них не отставали. И так раскричались, что поссорились и полетели на землю – подальше от соседей. А как же, спросите вы, последний лист? Тот почему на дереве не остался? Ведь ему не с кем уже было ссориться. Конечно, не с кем, но вы попробуйте в одиночестве пожить. Тоже, наверное, на месте не усидите…

подвинуться – տեղ տալ                                        вмешиваться (вмешаться) – վեճին խառնվել
не усидеть на месте – տեղում տիտիկ չանել                 одиночество – մենություն

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Когда и почему проснулся на дереве самый нижний листок?
Потому что солнце спряталось в тучах и было темно.
2. Какой разговор произошёл между ним и тем листом, который был над ним?
Верхний листок говорил, что наступила осень а нижний листок не поверил ему, и начал кричать.
3. Как повели себя другие листья?
Не поверили этому нижние листья и стали кричать ещё сильнее. Верхние листья от них не отставали.
4. Почему листья полетели на землю?
Потому что подул ветер.
5. Почему последний лист не остался на дереве?

Потому что наступила осень, ему не хватало света

Найдите в тексте антонимы к данным словам. Составьте и напишите с ними предложения.
Медленно – быстро, верхний-нижний, много – мало, снизу – сверху , ушла – пришла, помириться – поссориться, первый – последний.

Медленно падали листья. На верхнюю часть дерева попадало солнце. На улице много людей. Снизу текла вода. Лето ушло и пришла осень. Я помирилась с моей подругой. Первый класс для меня всегда легкий .

Перепишите предложения, изменяя их по образцу.
Образец: Окно было открыто. – Оно было открыто.
1. Озеро сверкало под лучами солнца – Оно сверкало под лучами солнца. 2. Солнце спряталось в тучах – оно спряталось в тучах. 3. Облако образуется из капелек воды – оно образуется из каплей воды. 4. Пальто висит в шкафу – оно висит в шкафу. 5. Стихотворение мне очень понравилось – оно мне очень понравилось. 6. Молоко было холодное – оно было холодное. 7. Предложение состоит из пяти слов – оно состоит из пяти слов.

Вы прочитали сказку „Отчего опадают листья”, но на самом деле листья
опадают, конечно же, не потому, что ссорятся между собой. Прочитайте
самостоятельно следующий текст и скажите, почему осенью опадают
листья.
Зимой корни растений не могут получать воду из земли, а из листьев вода испаряется. Если бы деревья не сбрасывали листья, они бы умерли от недостатка воды. Но у некоторых растений листья сохраняются всю зиму, потому что они слабо испаряют воду.

им не хватает воды и если листья не упадут то дерево умрет.

Домашнее задание:

Текст «Почему опадают листья» читать, рассказывать

Найдите в интернете информацию о том, почему опадают листья.

Լուսինը Երկրի շուրջը պտտվող երկնային մարմին է, և այդ պատճա­ռով դրան անվանում են Երկրի բնական արբանյակ: Լուսինն  իր ծավալով մոտ 50 անգամ փոքր է երկրա­գնդից : Երկրից Լուսնի հեռավորությունը մոտ 385000 կմ է: Լուսինը Երկրի շուրջ մեկ լրիվ պտույտ է կատարում 27 օր և 7 ժամում: Ճիշտ նույնքան ժամանակում նա մեկ պտույտ է կատարում նաև իր առանցքի շուրջը: Դա է պատճառը, որ Երկրից Լուսինը միշտ մեզ երևում է միայն մի կողմով:

Լուսինր սեփական լույս չունի: Մենք Լուսինը տեսնում ենք, որովհետե Արեգակի լույսն ընկնում է նրա վրա և անդրադառնում դեպի մեզ: Երկրի շուրջը պտույտի հետևանքով Լուսնի տեսանելի մասն անընդհատ փոփոխվում է և մեզ երևում է տարբեր չափերով:

Մոտավորապես մեկ ամսվա ընթացքում Լուսնի տեսանելի մասն աս­տիճանաբար մեծանում է, Լուսնի սկավառակը դառնում է ամբողջովին տեսանելի, այնուհետև սկսում է փոքրանալ: Այդ գործընթացը պարբերա­բար կրկնվում է: Լուսնի տեսանելի մասերն անվանում են Լուսնի փուլեր:

Երբ Լուսինը գտնվում է Արեգակի ու Երկրի միջև, նրա՝ դեպի Երկիր ուղղված մասը չի լուսավորվում, հետևաբար՝ տեսանելի չէ: Դա նորալուսնի փուլն է: Դրանից 1-2 օր հետո Լուսնի սկավառակի աջ կողմում սկսում է հայտնվել և աստիճանաբար մեծանալ Լուսնի բարակ եղջյուրը: Նորալուսնից մեկ շաբաթ անց արդեն երևում է Լուսնի սկավառակի կեսը: Դա կիսալուսնի փուլն է: Մոտավորապես ես մեկ շաբաթ անց Լուսինը երևում է ամբողջովին լուսավորված սկավառակի տեսքով. դա լիալուսնի փուլն է: Դրանից հետո Լուսնի տեսանելի մասն սկսում է աստիճանաբար փոքրա­նալ, և մեկ շաբաթ անց նորից երևում է միայն կեսը, այնուհետե ևս մեկ շա­բաթ անց Լուսինն անհետանում է՝ վերադառնալով իր սկզբնական՝ նորալուսնի փուլին:

Դուք ինքներդ գիշերը նայելով Լուսնի եղջյուրին՝ հեշտությամբ կարող եք որոշել. աճո՞ւմ, թե՞ նվազում է նա: Եթե Լուսինը երեում է ) տեսքով, ա­պա աճման փուլում է, իսկ եթե ունի ( տեսքը, ուրեմն՝ նվազում է:

Քանի որ Լուսինը համեմատաբար մոտ է Երկրին, ուստի բավականա­չափ լավ ուսումնասիրված երկնային մարմինն է: Նույնիսկ սովորական հե­ռադիտակով կարելի է նշմարել Լուսնի մակերևույթի կառուցվածքի որոշ առանձնահատկություններ: Հզոր աստղա­դիտակների և ավտոմատ կայանների օգ­նությամբ կատարված ուսումնասիրու­թյունների շնորհիվ կազմվել է Լուսնի մա­կերևույթի մանրամասն քարտեզը:

Լուսնի մակերևույթը պատված է փո­շու և ժայռաբեկորների խառնուրդով: Լուսնի վրա կան բարձր լեռնաշղթաներ: Առանձնապես շատ են խառնարանները, որոնք առաջացել են երկնա­քարերի հարվածների և հրաբուխների ժայթքումների հետևանքով:

Լուսինը մթնոլորտ չունի, ինչի հետևանքով նրա մակերևույթի վրա ցերեկը ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչե 120 ⁰C, իսկ գիշերն իջնում մինչե -160 ⁰C: Թթ­վածնի և ջրի բացակայության հետևան­քով Լուսնի վրա բուսական և կենդանական աշխարհ գոյություն չունի:

Առաջին անգամ մարդը Լուսնի վրա ոտք դրեց 1969 թվականին, երբ «Ապոլոն-11» տիեզերանավի անձնակազմի անդամներ Նեյլ Արմսթրոնգը և էդվին Օլդրինը լուսնախցիկով վայրէջք կատարեցին Լուսնի մակերևույթին:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչո՞ւ է Լուսինը միշտ դեպի Երկիր ուղղված միայն մի կողմով:
   Լուսինը երկրի շուրջը մեկ պտույտ է կատարում 27 օր, 6 ժամում: Այդքան ժամանակում էլ պտտվում է իր առանցքի շուրջը: Դրահամար մեզ թվում է վոր լուսինը միշտ մի կողմով է։
2. Ի՞նչ կառուցվածք ունի Լուսնի մակերևույթը:
   Լուսնի մակերևույթը պատված է փո­շու և ժայռաբեկորների խառնուրդով: Լուսնի վրա կան բարձր լեռնաշղթաներ: Առանձնապես շատ են խառնարանները, որոնք առաջացել են երկնա­քարերի հարվածների և հրաբուխների ժայթքումների հետևանքով: Լուսինը մթնոլորտ չունի, ինչի հետևանքով նրա մակերևույթի վրա ցերեկը ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչե 120 0C, իսկ գիշերն իջնում մինչե -160 0C: Թթ­վածնի և ջրի բացակայության հետևան­քով Լուսնի վրա բուսական և կենդանական աշխարհ գոյություն չունի:
3. Ինչո՞ւ Լուսնի վրա կյանք գոյություն չունի:
   Որովհետև այնտեղ լուսինը մթնոլորտ չունի, ինչի հետևանքով նրա մակերևույթի վրա ցերեկը ջերմաստիճանը բարձրանում է ավելի քան 120 ⁰C, իսկ գիշերը իջնում է մինչև -160 ⁰C: Թթվածնի և ջրի բացակայության հետևան­քով Լուսնի վրա բուսական և կենդանական աշխարհ գոյություն չունի:
4. Ե՞րբ է մարդը ոտք դրել Լուսնի վրա:
   մարդը առաջի անգամ վոտք է դրել լուսնի վրա 1969 թվականին։
5. Գիշերը նայեք Լուսնին: Նրա տեսքից որոշեք, թե մոտակա օրերին իր եղջյուրը կաճի՞, թե՞ կնվազի: