Month: January 2024

Երկրագնդի մակերեսի 7/10 մասն զրաղեցնում է ջրային տարածքր, որը հայտնի է Համաշխարհային օվկիանոս անվանմամբ:

Երկրագնդի միասնական, ընդարձակ ջրային տարածությունը որը ողողում է մայրցամաքների և կղզիների ափերը կոչվում է Համաշխարհային օվկիանոս:

Համաշխարհային օվկիանոսը մայրցամաքներով և կղզիներով պայ­մանականորեն բաժանվում է չորս առանձին օվկիանոսի՝ Խաղաղ, Ատլանտյան, Հնդկական և Հյուսիսային Սառուցյալ : Շատ հաճախ առանձնացնում են մեկ օվկիանոս ևս՝ Հարավայինը, որր ողողում է Անտարկտիդայի ափերը:

Խաղաղ օվկիանոսը տարածքով ամենամեծն է: Այն ավելի րնդարձակ տարածություն է զրաղեցնում, քան ամրողջ ցամաքը:

Մեծությամբ երկրորդն Ատլանտյան օվկիանոսն է, երրորդր՝ Հնդկականը, և ամենափոքրը՝ Հյուսիսային Սառուցյալը:

Օվկիանոսի մաս են կազմում նաև ծովերը, ծովածոցերը, նեղուցները:

Ծովերն օվկիանոսի այն մասերն են, որոնք քիչ թե շատ խորացել են ցամաքի մեջ, օվկիանոսներից տարբերվում են հատակի ռելիեֆով, ջրի հատկություններով, բուսական ե կենդանական աշխարհով: Օրինակ, Միջ­երկրական ծովը, Սև ծովը և այլն:

Օվկիանոսի կամ ծովի այն մասերր, որոնք առավել շատ են ներթա­փանցել ցամաքի մեջ, կոչվում են ծովածոցեր: Օրինակ, Բենգալյան ծոցր: Ջրային ավազաններն իրար միացնող կամ ցամաքներն իրարից բա­ժանող բնական ջրային նեղ տարածքներր կոչվում են նեղուցներ: Օրինակ, Ջիբրալթարի նեղուցը:

Реклама

Համաշխարհային օվկիանոսի ջուրը, ներթափանցելով ցամաքի մեջ, վերջինս խիստ մասնատել է, ինչի հետևանքով առաջացել են բազմաթիվ կղզիներ և թերակղզիներ:

Ցամաքի համեմատաբար փոքր տարածքներր, որոնք բոլոր կողմերից շրջապատված են ջրով, կոչվում են կղզիներ: Ի տարբերություն կղզիների, թերակղզիները ոչ բոլոր կողմերով են շրջապատված ջրով: Դրան մի կողմով միացած են ցամաքին:

Համաշխարհային օվկիանոսի հատակը ցամաքի մակերևույթի նման անհարթ է: Այնտեղ կարելի է հանդիպել առանձին լեռների, լեռնաշղթանե­րի, ընդարձակ հարթությունների, խոր անդունդների:

Համաշխարհային օվկիանոսի ամենախոր իջվածքը Մարիանյանն է՝ 11022 մ, որը գտնվում է Խաղաղ օվկիանոսում:

Օվկիանոսի խորությունը չափում են ձայնային խորաչափ (էխոլոտ) կոչվող սարքով, որր տեղադրվում է հատուկ նավերի վրա: Խորությունները չափում են հետևյալ կերպ. հաշվում են խորաչափից արձակած և հատակից անդրադարձած ձայնի անցած ժամանակը, որը, ենթադրենք, 8 վայրկյան է, բաժանում երկուսի (գնալու և վերադառնալու համար) և բազմապատկում օվկիանոսի ջրում ձայնի արագությանը՝ մոտ 1500 մ/վ, ստանում խորությունը՝ 1500 ■ 8 : 2 = 6000 մ:

Օվկիանոսի ջուրը տաքանում է Արեգակից:

Ամենատաք ջրերը հասարակածային շրջանի ջրերն են, որտեղ օվկիանոսի մակերևույթին ջերմաստիճանը 28-30 ⁰C է:Դեպի բևեռներ ջրի ջերմաստիճանն աստիճանաբար նվազում է և մերձբևեռային շրջաններում դառնում -1-ից -2⁰ C:

Համաշխարհային օվկիանոսի ջուրն ունի դառնա­ղի համ: Օվկիանոսի ջրի մեկ լիտրում պարունակվում է միջինը 35 գ աղ (35 գ/լ): Ամենաաղի ծովր Կարմիրն է՝ 41 գ^/լ աղ^:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է Համաշխարհային օվկիանոսը: Որո՞նք են դրա մասերը:
   Երկրագնդի միասնական, ընդարձակ ջրային տարածությունը, որը ողողում է մայրցամաքների և կղզիների ափերը կոչվում է Համաշխարհային օվկիանոս: Համաշխարհային օվկիանոսը մայրցամաքներով և կղզիներով պայ­մանականորեն բաժանվում է չորս առանձին օվկիանոսի՝ Խաղաղ, Ատլանտյան, Հնդկական և Հյուսիսային Սառուցյալ:
2. Ի՞նչ են ծովը, ծովածոցը և նեղուցը: Բերեք օրինակներ:
   Օվկիանոսի մաս են կազմում նաև ծովերը, ծովածոցերը, նեղուցները:Ծովերն օվկիանոսի այն մասերն են, որոնք քիչ թե շատ խորացել են ցամաքի մեջ, օվկիանոսներից տարբերվում են հատակի ռելիեֆով, ջրի հատկություններով, բուսական և կենդանական աշխարհով: Օրինակ, Միջ­երկրական ծովը, Սև ծովը և այլն:
3. Ի՞նչ են կղզին և թերակղզին: Բերեք օրինակներ:
   Ի տարբերություն կղզիների, թերակղզիները ոչ բոլոր կողմերով են շրջապատված ջրով: Դրան մի կողմով միացած են ցամաքին:
4. Ինչպե՞ս է փոփոխվում օվկիանոսի ջրի ջերմությունը: Որքա՞ն է ջրի աղիությունը:
   Ամենատաք ջրերը հասարակածային շրջանի ջրերն են, որտեղ օվկիանոսի մակերևույթին ջերմաստիճանը 28-30 ⁰C է:Դեպի բևեռներ ջրի ջերմաստիճանն աստիճանաբար նվազում է և մերձբևեռային շրջաններում դառնում -1-ից -2⁰ C:Համաշխարհային օվկիանոսի ջուրն ունի դառնա­ղի համ: Օվկիանոսի ջրի մեկ լիտրում պարունակվում է միջինը 35 գ աղ (35 գ/լ): Ամենաաղի ծովր Կարմիրն է՝ 41 գ^/լ աղ^:

196. Հարցում արտահայտող բառի փոխարեն տրված գոյականները գրի՛ր (դրանք ինչպե՞ս փոխվեցին):

Այգում մի մարդ ինչո՞վ գործ էր անում:
Բահ, մկրատ, թիակ:
Այգում մի մարդ բահով գործ էր անում։
Այգում մի մարդ մկրատով գործ էր անում։
Այգում մի մարդ թիակով գործ էր անում։

Ավելացավ ով մասնիկը։

197. Հարցում արտահայտող բառի փոխարեն տրված գոյականները գրի՛ր (դրանք ինչպե՞ս փոխվեցին):

Հիանում էր ինչո՞վ:
Երգ, աշխարհ, ընկերներ, շարժումներ:

Հիանում էր երգով։
Հիանում էր աշխարհով։
Հիանում էր ընկերներով։
Հիանում էր շարժումներով։

Ավելացավ ով մասնիկը։

198. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ դպրոց բառով՝ ուշադրություն դարձնելով վերջավորություններին:

Ամեն առավոտ դպրոց եմ գնում:
Մի մեքենա մոտեցավ մեր դպրոցին:
Այսօր Արան վերջինը դուրս եկավ դպրոցից:
Մեր դպրոցով բոլորս էլ հիանում ենք:
Ես ու քույրս սովորում ենք դպրոցում:

199. Բառակապակցություններ կազմի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն՝ տրված գոյականները գրելով: Բառերին ի՞նչ վերջավորություններ ավելացան:

Պառկել որտե՞ղ:
Ծովափ, մահճակալ, անդունդի եզր, գետի ափ, անտառի բացատ, անկողին, հիվանդանոց:
Պառկել ծովափին։
Պառկել անդունդի եզրին։
Պառկել գետի ափին։
Պառկել անտառի բացատում։
Պառկել անկողնին։
Պառկել  հիվանդանոցում։

200. Բառակապակցություններ կազմ՛իր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն՝ տրված գոյականները գրելով:

Ծանոթանալ ո՞ւմ հետ: Ծանոթանալ ինչի՞ն:
Մրցակից, կարծիք, տեսակետ, գիրք, մեքենա, աղջիկ, տղա զբոսաշրջիկ (կարող ես ուրիշ բառեր էլ գրել):

Ծանոթանալ աղջկա հետ։
Ծանոթանալ տղաի հետ։
Ծանոթանալ մրցակիցի հետ։
Ծանոթանալ ուսուցիչի հետ։

Ծանոթանալ կարցիքի հետ։
Ծանոթանալ գրքի հետ։
Ծանոթանալ մեքենաի հետ։
Ծանոթանալ խաղի հետ։

201. Բառակապակցություններ կազմի՛ր՝ հարցում արտահայտող բառի փոխարեն գոյականներ գրելով:

Սիրահարվել ո՞ւմ. Սիրահարվել ինչի՞ն:
Սիրել ո՞ւմ: Սիրել ի՞նչ:

Սիրահարվել տղաին։
Սիրահարվել աղջկան։
Սիրահարվել կենդանուն։
Սիրահարվել ուտելիքին։
Սիրահարվել նկարին։
Սիրահարվել գրքին։

Սիրել ձմեռ։
Սիրել մայրիկին։
Սիրել կենդանի։
Սիրել ուտելիք։
Սիրել նկար։
Սիրել գիրք։

202. Հիվանդ, գազան բառերին ավելացրո՛ւ ի, ից, ներ, ով, ը վերջավորությունները և ստացված բառաձևերով նախադասություններ կազմիր:
Գազանը հարձակվեց մարդու վրա։
Մարդը գազանից թաքնվեց։
Հիվանդից կարող ենք վարակվել։
Հիվանդը բարցր ջերմությունով պառկած էր հիվանդանոցում։

203. Կետերի փոխարեն գրի՛ր ածանց կամ վերջավորություն բառերը:

Երբ արմատին կամ բառին ածանց ենք ավելացնում, եղած իմաստը փոխվում է, և նոր բառ է ստացվում: Իսկ երբ վերջավորություն ենք ավելացնում, բառի արտահայտած իմաստը չի փոխվում, փոխվում է նրա ձևը՝ նախադասության մյուս բառերին կապվելու համար:
Ածանցը բառ կազմող մասնիկ է: Ածանցը օգնում է, որ բառը խոuքի մեջ կապվի ուրիշ բառերի հետ:
Բառի հիմքը ածանցի առաջ եղած մասն է:

Հիշի՛ր

Խոսքում գոյականները գործածվում են ուղիղ և թեքված ձևերով:
Գոյականը հոլովել նշանակում է խոսքի մեջ այլ բառերի հետ կապվելու համար տարբեր ձևերը (հոլովներ) կազմել (հոլովել — հին հայ.՝ գլորել, թավալել, շրջել, փոխել): Երբ բառը թեքվում կամ հոլովվում է, սովորաբար նրա ուղիղ ձևին համապատասխան վերջավորություն է ավելանում (ի, ից ով, ում և այլն): Վերջավորությունից առաջ եղած մասը բառի հիմքն է:

Ջուրը բնության մեջ: Ջրոլորտ: Երկրագնդի մակերևույթի մեծ մասը ծածկված է ջրով:

Երկրագնդի վրա ջրի ծավալի մեծ մասը Համաշխարհային օվկիանո­սի աղի ջրերն են: Միայն չնչին մասը կազմում են ցամաքի, մթնո­լորտի և կենդանի օրգանիզմների մեջ գտնվող ջրերը:

Մարդուն անհրաժեշտ քաղց­րահամ ջրի ծավալի մեր մոլորա­կի վրա շատ չնչին է, ըստ որում՝ բաշխված է խիստ անհավասա­րաչափ: Մի տեղ ջրի ավելցուկի պատճառով գոյացել են ճահիճ­ներ, իսկ մեկ այլ տեղ ջրի սակա­վության պատճառով առաջացել են անապատներ:

Օվկիանոսի, ցամաքի, մթնոլորտի և կենդանի օրգանիզմների մեջ գտնվող ջրերը միասին կազմում են Երկիր մոլորակի ջրային թաղանթը՝ ջրոլորտը:

Ջրի հատկությունները: Ջուրը թափանցիկ, անհոտ հեղուկ է: Իր որոշ զարմանալի հատկություններով այն տարբերվում է բնության մեջ եղած մնացած բոլոր նյութերից:

Մաքուր ջուրը սառչում է 0 °C-ում, եռում և գոլորշի է դառնում 100 ⁰C-ում:

Հայտնի է, որ նյութերը տաքանալիս ընդարձակվում են, դրանց խտությունը փոքրանում է, իսկ սառչելիս սեղմվում են, և խտությունր մեծանում է: Սակայն, ի տարբերություն բոլոր նյութերի՝ ջուրը միակ նյութն է, որի խտությունը պինդ վիճակում (սառույց) ավելի փոքր է, քան հեղուկ վիճակում: Ջրի կարևոր հատկություններից է նաև զանազան նյութեր իր մեջ լու­ծելու ունակությունը: Անցնելով ապարների միջով՝ ջուրը լուծում է զանա­զան նյութեր:

Բնական ջրերը, ըստ դրանց մեջ լուծված աղերի քանակի, լինում են քաղցրահամ և աղի:

Այն ջրերը, որոնք մեկ լիտրում պարունակում են մինչև 1 գրամ լուծ­ված աղեր, կոչվում են քաղցրահամ, իսկ 1 գրամից ավելի աղ պարունակող ջրերը կոչվում են աղի:

Աղի ջրերը պիտանի չեն խմելու և դաշտերի ոռոգման համար: Բոլորովին մաքուր ջրերը նույնպես պիտանի չեն, որովհետև ջրի մեջ բնական վիճա­կում լուծված որոշ քանակությամբ նյութերն անհրաժեշտ են բույսերի և կենդանիների կենսագործունեության ապահովման համար:

Նույնիսկ խմելու համար լավագույն է համարվում այն ջուրը, որի մեկ լիտրը պարունակում է չնչին քանակի լուծված նյութեր, և վնասակար բակ­տերիաներ չի պարունակում:

Ջրի մյուս կարևոր հատկությունը ջերմունակությունն է, այսինքն՝ ջեր­մություն կլանելու և կուտակելու հատկությունը:

Ջուրը սառույց վիճակից հեղուկի և հեղուկից գոլորշու վերածվելիս շրջապատից կլանում է մեծ քանակությամբ ջերմություն: Օրինակ՝ ամառ­վա շոգին քաղաքի վրա տեղացած անձրևը րոպեների ընթացքում կարող է գոլորշանալ՝  շրջապատից կլանելով մեծ քանակությամբ ջերմություն: Որ­պես արդյունք՝ քաղաքի օդի ջերմաստիճանը կարող է մի քանի աստիճա­նով նվազել՝ մեղմացնելով շոգը: Իսկ ջուրը սառույց կամ գոլորշին հեղուկ դառնալիս տեղի է ունենում հակառակ գործրնթացը. կլանված ջերմու­թյունն անջատվում է և հաղորդվում շրջապատին:

Օրինակ՝ ջրավազանները, ամռանը կուտակելով Արեգակի ջերմային էներգիան, զովացնում են մերձակա տարածքի շոգը, իսկ ձմռանը կուտակ­ված ջերմությունն աստիճանաբար հաղորդում են շրջապատին՝ մեղմելով սաստիկ ցուրտը:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ է ջրոլորտը: Որո՞նք են դրա բաղադրամասերը:
    Երկրի բոլոր ջրային պաշարների ամբողջությունն է։
2. Ջրի ի՞նչ հատկություններ գիտեք:
   Անգույն, անհամ, անհոտ:
3. Ո՞ր ջրերն են կոչվում քաղցրահամ:
   Այն ջրերը, որոնք մեկ լիտրում պարունակում են մինչև մեկ գրամ լուծ­ված աղեր։
4. Ի՞նչ է ջրի ջերմունակությունը: Ինչպե՞ս է դա ազդում կլիմայի վրա:
   Եթե 0ºC է ապա ջրերը սառույց են դառնում, իսկ, եթե 100º C է ապա գոլոշիանում։
5. Ինչո՞ւ ամռան շոգին տեղացած հորդառատ անձրևից որոշ ժամա­նակ հետո շոգը մեղմում է:
   Որովհետև, տեղի է ունենում ջերմունակություն:

Երկուշաբթի

Այսօր, առավոտյան մենք ընկեր Սեդաի հետ սովորեցինք բառբառային երգ, որը կոչվում է <<Դերիկո>> ։ Հետո գնացինք նկարչության ընկեր Նարեկի հետ, Երբ նկարեցինք մենք նորից տեսանք ընկեր Սեդաին և նրա հետ քաղացինք շատ հետաքրքիր ազգային խաղեր։ Վերջում մեր մոտ եկավ ընկեր Շուշանը և իրա հետ մենք խաղացինք սեղանի խաղեր։

Երեքշաբթի

Այսօր մենք առավոտյան կատարեցինք մեր բաց տոխումները։ հետո մենք գնացինք մարմնակրթության, մենք խաղացինք եստաֆետային խաղեր և նաև խաղացինք գործնագործ։ Իսկ հետո մեր մոտ եկան արևելյան դպրոցի սովորողները և մենք իրենց հետ խոսեցինք բառբառների մասին։

Չորեքշաբթի

Բացակա եմ եղել

Հինգշաբթի

Մենք այսոր սկզբում գնացինք տեխնոլոգիայի իսկ հետո մենք գնացինք Արևելյան դպրոց։ Այնտեղ մենք խաղացինք ընկույզակռիվ, աքլորակռիվ, և նաև հոլ պտտեցինք։ Հետո մենք վերադառցանք դպրոց եվ արեցինք երգ։

Ուրբաթ

Այսոր մենք վերնատանը պարեցինք «Նինարե» և «Կարմիր ֆստան» պարերը ընկեր Տիգրանի հետ։ հատո մեր մոտ տեղնոլոգիա էր, հետո մենք գնացինք մարմնակրթուցյանը։ Այնդեղ մենք խաղացինք եստաֆետային խաղեր, այսօրվա օրը շատ լավ անցավ։

Երկրոդ շաբաթվա ամփոփում

Բացակա եմ եղել ամբողջ շաբաթ (Հիվանդ էի)

Երրորդ շաբաթվա ամփոփում

Երկուշաբթի
Մենք գնացել էինք <<ժովովրդական արվեստի թանգարան>>։ Այնտեղ մենք տեսանք 19-րդ և 20-րդ դարի գորգեր, փայտյա աշխատանքներ, կավի աշխատանքներ և ձեռքի կատարած այլ ուրիշ աշխատանքներ։ Մենք այնտեղ տեսանք լուցկու վրա նկարած երևանը, տեսանք ասեղի ծակի մեջ նկեր, ես շատ լավ չնայեցի և չհասկացա ինց եր պատկերվաց։ Այս որը ես շատ լավ անցկացրեցի։

Երեքշաբթի
Սկզբում մեր մոտ նկարչություն էր, հետո մենք արեցինք մարմնակրթուցյուն իսկ հետո մենք գնացինք երգի։ Երգի ժամանակ մենք շնորհավորեցինք մեր դասարանի Ռաֆայելի ծնունդը և նաև մեր ջոկատի Եվայի ծնունդը։ Այսպիսով անցավ այս օրը

Չորեքշաբթի
Բացակա եմ եղել

Հինգշաբթի
Բացակա եմ եղել

Ուրբաթ
Այսօր ջոկատով գնացինք Ջրվեժ, մենք այնտեղ կամեռով սղում էինք, ձնագնդիկ էինք խաղում։ Հետո գնացինք մենք միքիչ նախաճաշեցինք և գնացինք ճոճորանների մոտ։ Նաև մենք տեսանք շատ սիրուն սառած լիճ։ Ինձ շատ դուր եկավ այս ճամբորդուցյունը։

• ՈՒսումնական երկրորդ շրջան

Բաժնի բացում.

«Անհատական ուս. պլան» կամ «Ձմեռային ճամբար 2024»

Սովորողի անուն-ազգանուն
Էմիլիա Պապայան

Ընտրած ջոկատ
6-րդ

Ընտրած նախագծեր

Սովորողի առաջարկած նախագիծը(եթե կա այդպիսի)
Չունեմ

Ճամփորդություններ, որոնց մասնակցելու է
Բոլորին կմասնակցեմ

Ճամբարայի էջի հղումը
https://epapayan.edublogs.org/category/%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%b6%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b3%d5%a1%d5%b4%d5%a2%d5%a1%d6%80/

Ճամբարային աշխատակարգը

Շաբաթվա կամ օրվա աշխատակարգի հրապարակում

Առաջին շաբաթվա ամփոփում

Ճամբարային օրակարգ

Հունվարյան ստուգատեսային ճամբար. 6-րդ ջոկատ

А Ленивица ему в ответ:
– Да, как бы не так! Мне себя утомлять – лопатку поднимать да в печку тянуться; захочешь, сам выскочишь. Идёт она далее, перед нею сад, а в саду стоит дерево, а на дереве золотые яблочки. Яблочки листьями шевелят да говорят:

– Мы яблочки наливные, созрелые. Кто нас с дерева стрясёт, тот нас себе и возьмёт.
– Да, как бы не так! – отвечала Ленивица. – Мне себя утомлять – ручки подымать, за сучья тянуть… И прошла Ленивица мимо них. Вот дошла она и до Мороза Ивановича. Старик по-прежнему сидел на ледяной скамеечке да снежные комочки прикусывал.
– Что тебе надобно, девочка? – спросил он.
– Пришла я к тебе, – отвечала Ленивица, – послужить да за работу получить.
– Ну что ж, девочка, поди-ка взбей мне перину, а потом кушанье приготовь, да платье почини. Пошла Ленивица, а дорогой думает: „Стану я себя утомлять. Старик и не заметит и на невзбитой перине уснёт”. Старик и в самом деле не заметил, лёг в постель и заснул. А Ленивица пошла на кухню, да и не знает, что делать. Думала, она, думала, кое-как зелень обчистила, мясо и рыбу разрезала, мытое-немытое так и положила в кастрюлю, а сама думает: „Зачем каждую вещь особо варить? Ведь в желудке всё вместе будет”. Вот старик проснулся, просит обедать. Ленивица притащила ему кастрюлю. Мороз Иванович попробовал, поморщился. Ленивица попробовала, да тотчас и выплюнула. Старик сам приготовил обед на славу, так что Ленивица пальчики облизала, кушая чужую стряпню.

утомлять – հոգնեցնել
невзбитая перина – չփափկացրած փետրալից ներքնակ
желудок – ստամոքս
приготовить на славу – приготовить очень хорошо
стряпня – кушанье

Как вы понимаете следующие выражения: кое-как
обчистила – с трудом почистила, приготовить на славу – хорошо приготовила, пальчики облизала- очень вкусно.

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Почему Ленивица пошла к колодцу?

Она хотела получить подарок.
2. Как она поступила с пирожком, с яблоками?

Она не хотела трудиться и не взяла яблоки.
3. Какую работу поручил сделать Ленивице Мороз Иванович?

Чтобы Ленивица взбила перину, кушанья приготовила.
4. Как Ленивица справилась со своей работой?
Плохо.
5. Кто приготовил обед?

Мороз Иванович.

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdSnagOg1Ba2R3G2oW23Y1PpePqtDvi28NqRqd2DrOMPakzyQ/viewform?usp=sf_link