Հնում, մարդիկ չկարողանալով բացատրել բնության երևույթները, օրինակ՝ կայծակը, անձրևը, երկրաշարժը, սկսել են դրանք մարմնավորել, վերագրել աստվածությունների, յուրաքանչյուր տարերքի համար մի աստված են ունեցել: Աստվածները գերբնական հատկություններով օժտված, հույզեր, ապրումներ, մտածողություն ունեցող, կատարյալ և մարդակերպ էակներ են, որոնցից յուրաքանչյուրը խորհրդանշում է բնության ու հասարակության առանձին երևույթներ:
Կառուցվել են տաճարներ, կանգնեցվել նրանց արձանները, մատուցվել զոհեր, կազմակերպվել հատուկ տոնախմբություններ:
Հեթանոս հայերն աստվածներին նվիրել են հատուկ տոներ, նրանց համար կառուցել տաճարներ, զոհաբերել կենդանիներ: Հայկական դիցարանում, բացի անձնավորված մարդակերպ աստվածներից, հիշատակվում են զանազան մտացածին էակներ, հրեշներ (վիշապներ) և չար ու բարի ոգիներ (Արալեզ, Հավերժահարս, Քաջք, և այլն):
Դիցաբանություն են նաև «Տիգրան և Աժդահակ», «Արտաշես և Արտավազդ» հայկական առասպելները, «Սասնա ծռեր» էպոսը և այլն:
Առասպելը չափազանցված զրույց է. և՜ պատմողը, և՜ ունկնդիրն այն ընկալում են որպես արժանահավատ-իրական պատմություն և փոխանցում բանավոր:
Առասպելներում արտացոլված են բարու և չարի, հերոսության և վախկոտության, արդարության և անհավատարմության մասին մարդկանց պատկերացումները:
«Առասպել» արտահայտությունը առօրյայում օգտագործվում է անհավանական, մտացածին իմաստով:
Հարցեր և առաջադրանքներ/պատասխանել գրավոր/
- Ի՞նչ հասկացանք դիցաբանությունից, ի՞նչ է առասպելը, իրակա՞ն է, թե՝ հորինովի
Առասպելը իսկականի չափազանցված ձևն է : - Ո՞վքեր էին առասպելի հերոսները
Վիշապը, արալեզը,չար ու բարի ոգիներ։ - Ի՞նչ հայկական առասպելներ ու առասպելական հերոսներ գիտենք/նշել անուններ միայն,/
Սասունցի Դավիթ, Մսրա Մելիք - Գիտե՞նք որևէ առասպել, որը կարող ենք ներկայացնել/բանավոր/
Ասում են մի Ծաղիկ անունով աղջիկ է եղել, որին թագավոր էր սիրահարվել: Բայց Ծաղիկը նրան չէր սիրում։ Իմանալով, որ թագավորը գալիս է իր ետևից նա թաքնվում է լեռան վրա: Նրան մատնում են իսկ Ծաղիկը իմանալով լեռան վերևից իրեն քցում է: Ըստ առասպելի ասում են որ լեռան տակում գտնվող վանքը հենց Ծաղիկի անունով է կոչվում Ծաղկեվանք և այդ վանքի մեջ կա ջուր որը շատ բուժիչ է։ Մարդիկ ասում են, որ այդ ջուրը Ծաղիկի արձունքներն են: - Ի՞նչ հեթանոսական տաճար/ներ/ գիտեք Հայաստանում:
Գառնի տաճարը։